Hoe worden essentiële oliën eigenlijk gemaakt?

Een paar druppels. Meer heb je vaak niet nodig om de geur van een essentiële olie duidelijk waar te nemen.

Maar achter die ene druppel gaat verrassend veel schuil.

Planten die maanden groeien. Bloemen, bladeren, schillen, hout of hars die worden geoogst. En vervolgens een zorgvuldig proces om juist die vluchtige, aromatische bestanddelen uit de plant te halen.

Want hoe krijg je de geur van een plant eigenlijk in zo’n klein flesje?

Om dat te begrijpen, moeten we terug naar waar het allemaal begint: de plant zelf.

Essentiële olie begint bij de plant

Planten bevatten van nature allerlei aromatische stoffen. Die kunnen zich op verschillende plekken bevinden: in de bloemen, bladeren, schillen, hars, wortels of het hout.

Kneus bijvoorbeeld eens een aromatisch blad tussen je vingers of wrijf voorzichtig over een kruid. Vaak komt de geur direct vrij.

Dat zijn vluchtige aromatische stoffen die je waarneemt.

Voor de plant zelf hebben zulke stoffen verschillende functies. Ze kunnen bijvoorbeeld een rol spelen in de interactie met insecten en andere organismen of bijdragen aan de natuurlijke bescherming van de plant.

Wij zijn vooral geïnteresseerd in iets anders:

hoe halen we die aromatische bestanddelen uit de plant?

Van een enorme hoeveelheid planten naar een klein beetje olie

Essentiële olie is sterk geconcentreerd.

En dat verklaart meteen waarom de flesjes waarin je essentiële olie koopt meestal zo klein zijn.

Tijdens de productie wordt een veel grotere hoeveelheid plantmateriaal verwerkt tot een relatief kleine hoeveelheid essentiële olie.

Hoeveel planten daarvoor nodig zijn, verschilt sterk per soort. De ene plant bevat van nature meer winbare essentiële olie dan de andere.

Daarom kunnen ook de opbrengst en prijs van verschillende essentiële oliën behoorlijk uiteenlopen.

De bekendste methode: stoomdestillatie

Een van de meest gebruikte manieren om essentiële olie te winnen is stoomdestillatie.

Dat klinkt behoorlijk technisch.

Het principe is eigenlijk verrassend mooi.

Stel je een grote destillatieketel voor, gevuld met bloemen, bladeren of ander aromatisch plantmateriaal.

Vervolgens wordt er stoom doorheen geleid.

Door de warmte komen vluchtige aromatische stoffen uit het plantenmateriaal vrij. Ze worden meegenomen door de waterdamp en reizen mee door de installatie.

Daarna wordt de warme damp afgekoeld.

Damp wordt weer vloeistof.

En dan gebeurt er iets interessants.

Wat eerst verborgen zat in bloemen, bladeren of hout, is nu samen met het water uit de plant gehaald.

Olie en water gaan ieder hun eigen weg

Na het afkoelen ontstaat niet simpelweg één vloeistof.

De essentiële olie en het aromatische water kunnen van elkaar worden gescheiden.

De geconcentreerde olie is wat uiteindelijk in het flesje essentiële olie terechtkomt.

Het aromatische water dat bij het destillatieproces ontstaat, noemen we een hydrolaat.

Uit dezelfde plant en hetzelfde productieproces ontstaan zo twee heel verschillende producten.

Maar niet iedere essentiële olie wordt met stoom gemaakt

En hier wordt het interessant.

Hoewel stoomdestillatie heel gebruikelijk is, bestaat er niet één productiemethode die geschikt is voor iedere plant.

Bij sommige citrusvruchten zitten de aromatische bestanddelen bijvoorbeeld vooral in de schil. Daar kan een mechanische methode, zoals persing, worden gebruikt om de aromatische olie uit de schil te halen.

Andere, kwetsbare plantmaterialen vragen weer om een andere extractiemethode.

De manier waarop een olie wordt gewonnen, hangt dus samen met de plant en met waar haar aromatische bestanddelen zich bevinden.

Bloem, blad, schil, hout of wortel?

Wanneer je een essentiële olie gebruikt, is het interessant om eens te kijken welk deel van de plant daarvoor is gebruikt.

Soms zijn dat de bloemen.

Soms de bladeren.

Bij andere oliën komen de aromatische stoffen juist uit de schil, het hout, de hars of de wortels.

Zelfs verschillende delen van dezelfde plant kunnen een andere aromatische samenstelling hebben.

Een naam op een flesje vertelt dus maar een deel van het verhaal.

Waarom ruikt een natuurlijke olie niet altijd exact hetzelfde?

We zijn gewend aan producten die iedere keer precies hetzelfde zijn.

Maar een plant groeit niet volgens een fabrieksrecept.

Zonlicht, regen, temperatuur, bodem, hoogte, oogstmoment en botanische variëteit kunnen allemaal invloed hebben op de samenstelling van een plant.

Ook de manier waarop het plantenmateriaal wordt geoogst, opgeslagen en verwerkt kan een rol spelen.

Daardoor kunnen er tussen verschillende oogsten subtiele verschillen bestaan.

Een natuurlijke essentiële olie draagt iets van haar oorsprong met zich mee.

Essentiële olie is niet hetzelfde als een basisolie

Omdat we beide ‘olie’ noemen, worden essentiële oliën en basisoliën soms met elkaar verward.

Toch zijn het heel verschillende producten.

Basisoliën worden bijvoorbeeld uit zaden, pitten of noten gewonnen en bestaan voornamelijk uit vetachtige bestanddelen. Denk aan amandelolie, jojoba of abrikozenpitolie.

Essentiële oliën bestaan juist uit geconcentreerde, vluchtige aromatische verbindingen.

Dat is ook waarom een basisolie prettig als drager kan worden gebruikt wanneer je een essentiële olie op de huid wilt toepassen.

Natuurlijk betekent niet automatisch mild

Misschien wel het belangrijkste om te weten over essentiële oliën:

ze zijn natuurlijk, maar tegelijkertijd sterk geconcentreerd.

Meer gebruiken is daarom niet automatisch beter.

Voor gebruik op de huid worden essentiële oliën doorgaans verdund in een geschikte basisolie. Welke verdunning passend is, hangt onder andere af van de olie, de toepassing en de persoon die de olie gebruikt.

Juist bij natuurlijke producten hoort wat ons betreft aandacht voor wat je gebruikt en hoeveel je ervan nodig hebt.

Waarom zit essentiële olie in donker glas?

Zelfs nadat de olie is gemaakt, blijft zorgvuldigheid belangrijk.

De aromatische verbindingen in essentiële oliën kunnen veranderen onder invloed van licht, warmte en zuurstof.

Daarom worden essentiële oliën meestal in donker glas verpakt en bewaar je ze het liefst goed afgesloten, op een koele en donkere plek.

Dat kleine donkere flesje is dus niet zomaar een keuze voor de uitstraling.

Het helpt de olie te beschermen.

De volgende keer dat je een flesje opent…

Kijk er dan eens iets anders naar.

Naar dat kleine flesje ging een veel grotere hoeveelheid plantmateriaal aan vooraf.

Een plant groeide. Werd geoogst. Bloemen, bladeren, schillen, hout of andere plantdelen werden verwerkt. Aromatische stoffen werden uit het plantenmateriaal gehaald. De essentiële olie werd opgevangen, verpakt en uiteindelijk kwam ze bij jou terecht.

Een lange weg voor iets waarvan je uiteindelijk maar een paar druppels gebruikt.

Misschien is dat juist wat essentiële oliën zo bijzonder maakt.

Open het flesje eens zonder haast. Ruik voordat je iets doet. Ontdek het verschil tussen de ene plant en de andere.

Want achter iedere essentiële olie schuilt een eigen plant, een eigen geur en een eigen verhaal.